De preventie van kindermishandeling en ernstige ontwikkelingsproblemen bij jonge kinderen staat in Nederland volop in de belangstelling. Vooralsnog ontbreekt het echter aan een interventie waarmee tijdens de zwangerschap en eerste levensjaren van jonge kinderen risicofactoren systematisch worden aangepakt. Het programma VoorZorg voorziet daarin. VoorZorg is gebaseerd op het Amerikaanse programma 'Nurse Family Partnership' (NFP), dat ontwikkeld is door professor David Olds en in een 25 jaar durend onderzoek effectief is gebleken. Kinder- en jeugdpsychiater Alfons Crijnen nam het initiatief om het programma voor Nederland toegankelijk te maken.

Theoretische onderbouwing
Het programma VoorZorg is gedegen theoretisch onderbouwd en vormt een logische vertaling van de theorie naar de praktijk. Onderliggende theorieën van VoorZorg zijn Bandura's self-efficacy-theorie, het ecologisch model van Bronfenbrenner en de hechtingstheorie van Bowlby.
Daarnaast wordt het programma ondersteund door onderzoeksresultaten uit de Verenigde Staten. In drie gedegen studies werden significante effecten van het programma aangetoond:

• een hoger geboortegewicht bij kinderen van tienermoeders;
• een vermindering van vroeggeboortes met 80 procent bij vrouwen die rookten bij aanvang van de zwangerschap;
• een afname van zwangerschapgeïnduceerde hypertensie (hoge bloeddruk);
• een afname van nierinfecties tijdens de zwangerschap;
• een afname van kindermishandeling en verwaarlozing tijdens de eerste twee levensjaren van het kind met 79 procent;
• een afname van het aantal bezoeken aan de Spoedeisende Hulp wegens ongelukken - de kinderen die de SEH bezoeken zijn bovendien ouder en hun trauma's van mildere aard, er zijn vooral minder fracturen en hoofdtrauma's;
• een hoger niveau van intellectueel functioneren bij 4-jarige kinderen van moeders die door het programma stopten met roken tijdens de zwangerschap;
• op 15-jarige leeftijd vertonen de kinderen die hebben deelgenomen aan het programma 50 tot 60 procent minder antisociaal gedrag;
• meer moeders die in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien en minder tweede zwangerschappen (een afname van 23 procent).

Kosten-batenanalyses tonen aan dat de interventiekosten zijn terugverdiend als het kind 4 jaar is, terwijl de kosten over de gehele levensloop viervoudig worden terugverdiend.

Hier kunt u een uitgebreide beschrijving van het Amerikaanse programma Nurse Family Partnership downloaden (pdf-bestand, 0,5 Mb, uitleg).

U kunt ook een presentatie van David Olds downloaden (pdf-bestand, 1,7 Mb, uitleg) via de site van de Universiteit van Montreal.